Dave Snowden, grondlegger van het Cynefin-raamwerk en bedenker van SenseMaker, komt op 15 oktober naar Nederland. Samen met expertbureau Lorenz verzorgt hij een masterclass over Estuarine mapping en het Cynefin-raamwerk. Centraal staat de vraag hoe bestuurders, directieleden en programmamanagers verder komen met maatschappelijke opgaven wanneer de context sneller verandert dan plannen kunnen bijhouden.
De opgaven waar organisaties voor staan, houden zich steeds minder aan de grenzen van organisaties en domeinen. Samenwerking met partners uit andere sectoren en met professionals en inwoners is daardoor steeds vaker nodig. Tegelijkertijd zijn er meer partijen, belangen en veranderingen om rekening mee te houden.
De vraag die volgens Lorenz centraal staat, is hoe partijen samen verder komen en tot concreet handelingsperspectief kunnen komen.
Van complexiteit naar handelingsperspectief
Volgens het expertbureau kan het Cynefin-raamwerk, dat door Dave Snowden werd ontwikkeld, uitkomst bieden. Het helpt bestuurders scherp te zien wat werkelijk complex is en wat niet. “Daarmee wordt voorkomen dat complexe vraagstukken in standaardoplossingen worden geperst of dat energie wordt besteed aan situaties die juist om een routinematige aanpak vragen”, legt Lorenz uit.
Bij grote maatschappelijke opgaven ontbreekt het volledige overzicht. Juist dan zijn de ervaringen van inwoners en professionals van waarde. Zij zien vaak als eerste waar het knelt en waar iets begint te werken. “Het Cynefin-raamwerk biedt een gedeelde taal en logica om die perspectieven mee te wegen in besluitvorming. Daarbij gaat het onder meer om ruimte voor verschil en tegenspraak, kleine veilige experimenten, het herkennen van patronen en het daarop bijsturen.”
Een belangrijk onderdeel daarbij vormt ook de door Snowden ontwikkelde methode SenseMaker, waarmee ervaringen van inwoners en professionals op grotere schaal kunnen worden verzameld. “Met SenseMaker kunnen de ervaringen van honderden inwoners en professionals worden samengebracht tot een gedeeld beeld waarop bestuurders kunnen besluiten”, legt Lorenz uit. “Zo kan participatie uitgroeien tot een sturingsinstrument.”
Estuarine mapping
Een tweede onderdeel van de masterclass is Estuarine mapping, een aanpak die Snowden ontwikkelde voor situaties waarin de context voortdurend verandert.
“De methode begint niet bij een geïdealiseerd eindbeeld, maar bij wat er is. De naam verwijst naar een estuarium, de plek waar rivier en zee samenkomen. Daar veranderen omstandigheden voortdurend. Sommige onderdelen van het landschap veranderen nauwelijks, terwijl andere voortdurend in beweging zijn. Wie daar wil navigeren, voorspelt niet alles vooraf, maar kijkt waar en wanneer beweging mogelijk is”, aldus Lorenz.
Bij Estuarine mapping wordt in kaart gebracht wat een opgave op zijn plek houdt, zoals regels, structuren, gewoonten, relaties en geld. “Zo ontstaat een gedeelde kaart waarop bestuurders, professionals en inwoners kunnen zien waar beweging kansrijk is en waar niet.” Vervolgens wordt gekeken wat verandering vraagt aan energie en tijd. In plaats van één groot plan ligt de nadruk op een reeks kleinere interventies die gezamenlijk beweging kunnen creëren. “Zo wordt onzekerheid niet alleen als risico gezien, maar ook als mogelijkheid.”
De masterclass is praktisch opgezet. Naast korte inleidingen van Snowden werken deelnemers met de methodiek, gaan zij met elkaar in gesprek en passen zij de aanpak toe op een eigen vraagstuk. Deelnemers wordt gevraagd een vraagstuk mee te brengen waarin zij vastlopen. Voorkennis van het Cynefin-raamwerk of Estuarine mapping is niet nodig; vooraf ontvangen deelnemers een Nederlandstalige leidraad.
Voor wie en wat levert het op?
Doelgroep van de masterclass vormen bestuurders, directieleden, toezichthouders en programmamanagers die werken aan domeinoverstijgende samenwerking en maatschappelijke opgaven. Het gaat bijvoorbeeld om transformaties in de zorg, energiesector, het onderwijs, de industrie en de woningbouw. Deelnemers kunnen afkomstig zijn uit publieke, maatschappelijke of private organisaties.
Volgens Lorenz is juist de mix van deelnemers uit verschillende sectoren onderdeel van de opzet. Zij werken aan vergelijkbare vraagstukken, maar vanuit verschillende organisaties en domeinen. De groep wordt bewust beperkt tot maximaal vijftien personen.
Deelnemers nemen onder meer praktische kennis mee van Estuarine mapping en het Cynefin-raamwerk, toegepast op hun eigen opgave. Ook krijgen zij zicht op waar verandering kansrijk is, wat daarvoor aan energie en tijd nodig is en hoe grote ambities kunnen worden vertaald naar kleinere interventies. Daarnaast biedt de aanpak een gedeelde taal voor complexiteit binnen samenwerkingsverbanden en inzicht in hoe SenseMaker kan worden ingezet om ervaringen van inwoners en professionals mee te laten wegen in besluitvorming.
Dave Snowden en Lorenz
Snowden is de grondlegger van het Cynefin-raamwerk en de bedenker van SenseMaker. In 2005 richtte hij The Cynefin Company op. Eerder leidde hij bij IBM het team dat het raamwerk ontwikkelde. In 2021 schreef Snowden samen met het Joint Research Centre, de wetenschapsdienst van de Europese Commissie, de veldgids ‘Managing complexity (and chaos) in times of crisis’. De gids werd uitgegeven door het Publicatiebureau van de Europese Unie.
De masterclass in Nederland vindt plaats op donderdag 15 oktober 2026 in Kasteel ter Horst in Loenen. Het programma loopt van 10.30 tot 18.00 uur en wordt afgesloten met een diner. De deelnamekosten bedragen €1.350 per persoon, exclusief btw, inclusief lunch, diner en netwerkbijeenkomst. Het evenement is een initiatief van Lorenz, een expertbureau voor maatschappelijke en complexe samenwerkingsvraagstukken dat al tien jaar samenwerkt met Snowden en zijn team.
